Sanocka Kolekcja malarstwa polskiego XXI – Jan Cybis cz. 2 [ZDJĘCIA]

Jan Cybis to jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego koloryzmu, którego twórczość i życie silnie naznaczone zostały dramatycznymi wydarzeniami XX wieku. W drugiej części opowieści o artyście przybliżamy jego wojenne i powojenne losy, działalność dydaktyczną, postawę wobec socrealizmu, a także sylwetkę rodzinną.

Wojenne losy i życie na Kresach

Po wybuchu II wojny światowej Jan Cybis znalazł się na terenach znajdujących się pod okupacją radziecką. W tym czasie związał się z Heleną Zarembą, również malarką. 27 lutego 1941 r. w Krzemieńcu przyszedł na świat ich pierworodny syn Jacek, późniejszy architekt.

Cybisowie utrzymywali się wówczas z malowania licznych obrazów dla tamtejszych cerkwi. W 1943 r., w obliczu nasilających się napaści ze strony Ukraińców, rodzina opuściła Krzemieniec i wyjechała do Warszawy.

Powstanie warszawskie i wygnanie

Podczas powstania warszawskiego Cybisowie stracili większość swojego dobytku i wcześniejszych prac. We wrześniu 1944 r. Jan Cybis, wraz z żoną Heleną i synem Jackiem, trafił do obozu przejściowego w Pruszkowie, a następnie został wywieziony do Milanówka.

Powrót do Warszawy i działalność artystyczna

W kwietniu 1945 r. Cybis powrócił do Warszawy, gdzie objął funkcję prezesa Związku Polskich Artystów Plastyków. W 1946 r. powierzono mu katedrę malarstwa na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Sprzeciw wobec socrealizmu i wykluczenie

Artysta nie podporządkował się obowiązującemu wówczas trendowi socrealistycznemu, co przyniosło mu artystyczną banicję, izolację i marginalizację. W efekcie został pozbawiony stanowiska na Akademii Sztuk Pięknych.

W latach 1955–1957 wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Sopocie. W 1957 r. został ponownie wybrany prezesem Związku Polskich Artystów Plastyków, a także zatrudniony ponownie w katedrze malarstwa warszawskiej ASP, gdzie pracował do 1968 r.

Styl i znaczenie artystyczne

Jan Cybis wykształcił własny styl malarski, odznaczający się wysokimi wartościami kolorystycznymi, swobodną i zróżnicowaną fakturą oraz ekspresyjną plamą. Uznawany jest za czołowego przedstawiciela nurtu kolorystycznego w malarstwie lat 30. XX wieku oraz sztuce powojennej.

Jan Cybis zmarł 13 grudnia 1972 r. w swojej pracowni w Warszawie.

O twórczości Jana Cybisa i jego pracach znajdujących się w Muzeum Historycznym w Sanoku rozmawiają: historyk sztuki Wiesław Banach, twórca Galerii im. Marii i Franciszka Prochasków, oraz red. Adam Głaczyński.