Kontrola może być pierwszym sygnałem przemocy
Przemoc to zjawisko, które wciąż występuje w wielu relacjach. Dlatego tak ważna jest świadomość tego, jak ją rozpoznać i jakie zachowania powinny wzbudzić niepokój. Jak podkreśla Magdalena Lisowska, jednym z pierwszych symptomów może być nadmierna kontrola.
Kontrola to jest taka dysfunkcja partnera, która doprowadza do tego, że wyobraźnia bierze górę nad racjonalnym myśleniem. Zaczyna się od tego, że sprawdzane są telefony, SMS-y, kontrolowanie, o której się wróciło do domu, gdzie się przebywało
– mówi.
Takie zachowania często bywają tłumaczone troską lub zainteresowaniem, jednak w rzeczywistości mogą prowadzić do ograniczania wolności i niezależności drugiej osoby.
Izolowanie od bliskich jako przemoc emocjonalna
Kolejnym sygnałem, na który należy zwrócić uwagę, jest izolowanie partnera od rodziny i znajomych. W zdrowej relacji osoby darzące się zaufaniem nie próbują odcinać się od świata zewnętrznego. Wręcz przeciwnie, naturalne jest dzielenie się swoim szczęściem z najbliższymi, utrzymywanie kontaktów rodzinnych i rozwijanie relacji społecznych. Problem pojawia się wtedy, gdy jedna ze stron zaczyna ograniczać te kontakty.
Jeżeli jedna ze stron zacznie mówić, żeby nie wychodziła do swojej mamy, że siostra jest taka a taka, że szwagier mu nie odpowiada i zaczynają się takie motywacje w tej przestrzeni, to wtedy jest to sygnał, gdzie osoba, która tego doświadcza, powinna się zastanowić, do czego to zmierza
– wyjaśnia Magdalena Lisowska.
Jak dodaje, jest to przejaw przemocy emocjonalnej, czyli wpływania na decyzje drugiej osoby oraz sposób, w jaki postrzega ona innych ludzi.
Przemoc psychiczna często zaczyna się od słów
Ekspertka zwraca uwagę, że pojedyncza sytuacja nie zawsze musi oznaczać przemoc. Każdy człowiek może mieć gorszy dzień i zareagować niewłaściwie. Problem pojawia się wtedy, gdy określone zachowania stają się powtarzalnym schematem.
Jeżeli to jest notoryczne, izolacja, kontrolowanie, to są sygnały do tego, że związek zaczyna się przeradzać w związek przemocowy
– mówi.
Przemoc psychiczna może przyjmować formę ciągłego krytykowania, podważania kompetencji czy odbierania poczucia własnej wartości.
Może pojawić się sytuacja, że partner do partnerki mówi: jesteś nic nie warta, nie dajesz sobie rady, jesteś beznadziejna. Umniejsza jej umiejętności czy zdolność prowadzenia domu, wychowywania dzieci
– tłumaczy.
Osoba doświadczająca takich zachowań często zaczyna zastanawiać się, czy rzeczywiście sama nie jest winna. Kobiety często lekceważą te pierwsze sygnały, bo myślą sobie: może faktycznie gdzieś tam była moja wina.
Przemoc i kontrola. Celem sprawcy jest podporządkowanie ofiary
Cel przemocy może być różny. Czasami prowadzi do rozpadu związku, ale często chodzi o przejęcie kontroli nad drugą osobą. Sprawca może dążyć do tego, aby partnerka nie miała własnego zdania, nie podejmowała samodzielnych decyzji i podporządkowywała się jego oczekiwaniom.
Chodzi o to, aby mocno tę osobę otoczyć swoją osobowością, aby nie miała prawa głosu w tym związku. Żeby była osobą podporządkowaną, wykonującą dane polecenia
– mówi Magdalena Lisowska.
Jeżeli granice nie zostaną postawione, przemoc może się nasilać i przybierać kolejne formy.
Przemoc przez telefon i pieniądze
Przemoc może odbywać się również za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Mogą to być pozornie niewinne wiadomości, które w rzeczywistości służą poniżaniu i kontrolowaniu drugiej osoby. Przykładem są wiadomości zawierające obraźliwe komentarze, wytykanie błędów czy ciągłe podkreślanie rzekomych wad partnera. Takie zachowania prowadzą do degradacji drugiej osoby i obniżania jej poczucia własnej wartości.
Kolejną formą przemocy jest przemoc ekonomiczna, polegająca na ograniczaniu dostępu do wspólnych pieniędzy, kontrolowaniu wydatków oraz rozliczaniu partnera z każdego zakupu. Częste pytania o to, dlaczego dana rzecz została kupiona, po co była potrzebna i dlaczego kosztowała tak dużo, mogą być przejawem próby przejęcia kontroli nad drugą osobą. Ważne jest, aby znać swoje prawa i oczekiwania.
Ofiary przemocy seksualnej ukrywają cierpienie
Jedną z form przemocy jest również przemoc seksualna. Może ona polegać między innymi na zmuszaniu do kontaktów seksualnych czy wykorzystywaniu seksualnym drugiej osoby. Ekspertka zwraca uwagę, że w społeczeństwie nadal funkcjonują szkodliwe przekonania, między innymi mit, że przemoc seksualna nie może wystąpić w małżeństwie.
Wiele przypadków nie jest ujawnianych od razu, ponieważ temat ten wciąż pozostaje bardzo trudny i wstydliwy.
Przemoc fizyczna jest najbardziej widoczna, ale nie jedyna
Najczęściej mówi się o przemocy fizycznej, ponieważ pozostawia ona widoczne ślady, takie jak siniaki czy złamania. Jednak również ona nie zawsze jest zgłaszana. Kobiety często zastanawiają się, czy same nie przyczyniły się do takiej sytuacji.
A tak przecież nie powinno być
– podkreśla ekspertka.
Dlaczego ofiary pozostają w takich relacjach?
Zdaniem Magdaleny Lisowskiej wpływ na to ma między innymi historia społeczna i kulturowe wzorce, w których przez lata funkcjonował stereotyp podporządkowanej roli kobiety.
Mieliśmy taką kulturę, gdzie faktycznie był ten patriarchat ogólnie szeroko pojęty i kobieta była gdzieś tam donosząca kawę do stołu, a mężczyzna w rodzinie był traktowany jako pan i władca
– mówi.
Jak zaznacza, mimo zmian społecznych i większej świadomości praw kobiet, takie schematy nadal mogą funkcjonować. Nie zawsze sytuacja ekonomiczna czy wykształcenie chronią przed przemocą. Kobiety osiągające sukcesy zawodowe również mogą doświadczać przemocy w domu i ukrywać ten fakt przed otoczeniem.
Gdzie szukać pomocy?
Osoby doświadczające przemocy nie muszą pozostawać same. Jak wskazuje Magdalena Lisowska, pierwszym krokiem może być zgłoszenie się na policję.
Najlepiej zgłosić się bezpośrednio na najbliższy komisariat policji, opowiedzieć o sytuacji. Konsekwencją może być wszczęcie procedury Niebieskiej Karty
– wyjaśnia.
Pomoc można również uzyskać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, u pracowników socjalnych, w zespole do spraw przeciwdziałania przemocy domowej, a także u psychologa, który może odpowiednio pokierować dalszym działaniem.
