NIK: „Polski Ład” wprowadził chaos i wywołał niepokój podatników

Ustawa „Polski Ład” wprowadziła chaos w systemie fiskalnym i wywołała niepokój wśród podatników, a niektóre zmiany wprowadzono nierzetelnie – wynika z opublikowanej w czwartek informacji Najwyższej Izby Kontroli. Według NIK zastosowano też zbyt krótkie vacatio legis.

Jak poinformował wiceprezes NIK Michał Jędrzejczyk podczas czwartkowej konferencji, wyniki kontroli wykazały, że przepisy podatkowego „Polskiego Ładu” wdrożono z naruszeniem co najmniej dwóch kluczowych dla prawidłowego działania systemu podatkowego zasad; ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady demokratycznego państwa prawnego.

Wymaga to, żeby prawo nie stawało się swoistą pułapką dla obywatela, aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania swoich decyzji

– podkreślił Jędrzejczyk.

Wskazał przy tym, że ustawę zwaną „Polskim Ładem” wprowadzono z naruszeniem zawartej w konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego, z której wynika m.in. obowiązek zapewnienia czasu na zapoznanie się przez podatnika oraz organy podatkowe ze skomplikowanym i obszernym ustawodawstwem. Oznacza to konieczność ustanowienia odpowiedniego vacatio legis. ”

Ustawa została wprowadzona w życie po 38 dniach od jej ogłoszenia. Termin ten nie zapewnił podatnikom wystarczającego czasu na zapoznanie się i przygotowanie do wdrożenia nowej regulacji

– wskazał wiceprezes NIK.

Zauważył, że projekt ustawy przewidywał nowelizację 22 ustaw i liczył wraz z uzasadnieniem 500 stron, regulacje były bardzo skomplikowane i rozległe. W opinii NIK powinna mieć dłuższe vacatio legis.

Według informacji przekazanych przez Jędrzejczyka, wyniki badań przeprowadzonych na reprezentatywnej grupie obywateli pokazują, że w ostatnich latach zmieniły się postawy społeczne wobec płacenia podatków, co jest konsekwencją nierzetelnego przygotowania i wprowadzenia w życie „Polskiego Ładu”.

Liczba osób, które deklarują poparcie dla idei systemu podatkowego spadła w 2023 roku w stosunku do 2019 roku o jedną czwartą. A przecież społeczeństwo obywatelskie powinno charakteryzować się powszechnym zrozumieniem idei świadczeń pieniężnych obywateli na rzecz państwa

– zaznaczył Jędrzejczyk, dodając, że do zmniejszenia poziomu zaufania obywateli do systemu podatkowego przyczyniło się „rosnące skomplikowanie przepisów, a także olbrzymia liczba różnych poprawek i zmian dokonywanych często dosłownie z dnia na dzień”.

NIK oceniła, że podczas prac nad projektem „Polskiego Ładu” nie przeprowadzono wielu koniecznych analiz dotyczących niektórych zasad obliczania i poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Dotyczyło to m.in. składania oświadczeń PIT-2 i uwzględniania 1/12 kwoty zmniejszającej podatek przy obliczaniu i poborze zaliczek. Nie sprawdzono, jak po zmianach będzie się kształtowała sytuacja grup pracowników otrzymujących wynagrodzenie nie w pełni oskładkowane albo korzystających z autorskich kosztów uzyskania przychodów, a także pracowników świadczących pracę w kilku zakładach pracy lub uzyskujących przychody z różnych źródeł.

Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła również, że przewidziana w „Polskim Ładzie” ulga dla klasy średniej, która w założeniu miała zneutralizować wzrost obciążeń podatkowo-składkowych, będących skutkiem zniesienia odliczenia składki zdrowotnej, w przypadku niektórych podatników przyniosła odwrotny skutek. „W pierwszych dniach obowiązywania nowych przepisów, wbrew rozpowszechnianym w mediach komunikatom część podatników otrzymała wynagrodzenia w kwocie niższej niż w poprzednim miesiącu” – wskazano w informacji. (PAP)

Fot.ilustracyjne