Minister kultury Hiszpanii Ernest Urtasun zwrócił w czwartek prawowitym właścicielom obraz przejęty w czasie wojny domowej przez rząd republikański i zarekwirowany następnie przez reżim gen. Francisca Franco. Rząd realizuje w ten sposób przyjęte dwa lata temu tzw. prawo pamięci demokratycznej.
Chodzi o portret hiszpańskiego filozofa Francisca Ginera de los Rios z czasów dzieciństwa, autorstwa XIX-wiecznego malarza Manuela Ojeda y Siles. Obraz został najpierw przejęty przez siły republikańskie, a w latach 40. zarekwirowany przez reżim frankistowski.
„To mały obraz pod względem formatu, ale duży i decydujący pod względem znaczenia” – powiedział Urtasun podczas uroczystości przekazania portretu Fundacji Giner de los Rios, która odbyła się w Bibliotece Narodowej w Madrycie.
Zwrotu dokonano w ramach wdrażania przyjętego w 2022 roku tzw. prawa pamięci demokratycznej, które ma na celu rozliczenie się z okresem wojny domowej (1936-1939) i dyktatury Franco (1939-1975), w tym zwrot zagrabionych wówczas dzieł sztuki. To nie pierwsza tego typu uroczystość, ale pierwsza zrealizowana przez resort kultury. Pod koniec listopada władze Gran Canarii należącej do archipelagu Wysp Kanaryjskich zwróciły rodzinie byłego burmistrza Madrytu Pedro Rico pięć obrazów skonfiskowanych w czerwcu 1938 roku.
Latem br. hiszpański resort kultury sporządził inwentarz ponad 5 tys. dzieł sztuki, w tym obrazów, rzeźb, mebli i ceramiki, zagrabionych podczas wojny domowej oraz dyktatury Franco i znajdujących się w podlegających resortowi placówkach. Prawowici właściciele mogą się ubiegać o ich zwrot.
Niedługo po wybuchu hiszpańskiej wojny domowej rząd republikański stworzył specjalną radę ds. przejęcia i zabezpieczenia dzieł sztuki przed skutkami działań wojennych. Po zwycięskim przez Franco konflikcie nie zostały one zwrócone właścicielom – trafiły do muzeów, kościołów czy na uniwersytety.
Jak podają ministerialne źródła dziennika „El Pais”, następny zwrot dokonany przez resort kultury może mieć miejsce w styczniu.
PAP, fot. pixabay.com/ilustracyjne
