Reumatolodzy. Wczesna diagnostyka to mniej ciężkich, trwałych skutków choroby

Wczesna diagnostyka chorób reumatologicznych to szansa na mniej ciężkich powikłań lub nieodwracalnych zmian u pacjentów. Ma w tym pomóc pilotażowy program wczesnego wykrywania tych chorób – poinformowała PAP krajowa konsultant w dziedzinie reumatologii prof. Brygida Kwiatkowska.

O założeniach tego pilotażu była między innymi mowa na zakończonej w sobotę w Białymstoku dwudniowej III ogólnopolskiej konferencji naukowej „Płuca, Serce i Stawy”, którą zorganizowała Klinika Reumatologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (UMB).

Do wdrożenia pilotażu przygotowuje się w Polsce 15 ośrodków, które prowadzą programy leczenia tzw. lekami biologicznymi oraz mają pełne zaplecze diagnostyczne. Trwają starania o włączenie do programu dwóch kolejnych ośrodków – poinformowała prof. Kwiatkowska, wicedyrektor Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie. Instytut jest koordynatorem pilotażu.

Program jest dedykowany osobom, które mają objawy zapalnego bólu kręgosłupa (najczęściej z porannym sztywnieniem) czy chociażby obrzęk jednego ze stawów, który nie jest związany z jakimś urazem i wymagają diagnostyki. Chodzi o wczesne wykrycie takich chorób jak reumatoidalne zapalenie stawów czy np. łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów. Z pilotażu może skorzystać ok. dwóch tysięcy osób – szacuje prof. Kwiatkowska.

Szpitale przygotowują się do wdrożenia pilotażu. Trwają szkolenia.

„Od 1 listopada 2024 r. ośrodki organizują się. W zależności od tego jak się dany ośrodek zorganizował, to może już (do programu) włączać pacjentów. Oczywiście to idzie z poślizgiem, bo umowy z NFZ były też trochę później” – zaznaczyła Kwiatkowska.

Lekarze podkreślają, że wczesna diagnostyka chorób zapalnych stawów to szansa na lepsze leczenie.

„Im wcześniej pacjent zostanie zdiagnozowany, tym wcześniej możemy zniwelować objawy, poprawić jakość życia, zlikwidować ból, który przeszkadza na co dzień. Ale jest drugi aspekt, może jeszcze bardziej istotny, że jesteśmy w stanie zapobiec – mniej lub bardziej, nie wszyscy pacjenci idealnie odpowiedzą na leki – rozwojowi nieodwracalnych uszkodzeń w zakresie narządu ruchu, ale również narządów wewnętrznych” – wyjaśniła PAP organizator konferencji, kierownik Kliniki Reumatologii UMB prof. Otylia Kowal-Bielecka.

Dodała, że niekontrolowane zapalenie przyczynia się np. do miażdżycy, co prowadzi do udarów mózgu, zawałów serca, śmierci, może też przyspieszać ryzyko rozwoju nowotworów. „Czyli lecząc wcześnie pacjentów nie tylko poprawiamy ich jakość życia ale również walczymy o dłuższe życie i o zachowanie sprawności indywidualnej i funkcjonowania w społeczeństwie” – dodała Kowal-Bielecka.

„Nasi chorzy umierają z powodu powikłań wynikających z późno leczonego zapalenia. Czyli umierają na choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory, depresję” – powiedziała prof. Kwiatkowska. Jak zaznaczyła, to konsekwencje małej dostępności do leczenia reumatologicznego w Polsce, długiego czasu, jaki upływa od pierwszych objawów do diagnostyki.

W ramach pilotażu, pacjent z objawami zapalnego bólu kręgosłupa ma być diagnozowany w ramach szybkiej ścieżki przez lekarza w opiece ambulatoryjnej, a nie podczas pobytu w szpitalu. Ma to być podobna ścieżka jak np. w leczeniu zawałów serca czy raka. Chodzi o to, aby pacjent z wczesnymi objawami – jak to określiła Kwiatkowska – „nie utykał” w kolejkach do lekarzy, ale od razu trafił do reumatologa. Jeśli pacjent ma objawy, do pilotażu ma go skierować każdy lekarz, bez względu na specjalizację.

Prof. Kwiatkowska wyjaśniła, że lekarz ma być wspierany przez asystenta, który będzie prowadził dokumentację, organizował wizyty pacjenta. Pacjent ma także mieć możliwość konsultacji ze wszystkimi specjalistami w zależności od wskazań. Przewidziana jest też wczesna rehabilitacja osobno finansowana przez NFZ. Powstanie też baza danych, której w reumatologii nie ma.

Pilotaż ma potrwać dwa lata. „Chcemy zrobić wcześniej ewaluację, żeby wykazać, że taki system absolutnie się kalkuluje, żeby to wprowadzić w codzienną praktykę” – dodała prof. Brygida Kwiatkowska.

W Podlaskiem pilotaż będzie od połowy lutego realizować Klinika Reumatologii UMB.(PAP)