Franciszek Prochaska polski artysta malarz, grafik, przedstawiciel koloryzmu i typograf, oficer Wojska Polskiego i dyplomata, urodził się 27 czerwca 1891 w Brzozowie. Jego rodzicami byli Franciszek (zarządca majątku leśnego, burmistrz Brzozowa) oraz Jadwiga z domu Charzewska. W 1904 rodzina Prochasków przeniosła się do Sanoka. Franciszek w 1913 zdał z odznaczeniem egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum Męskim w Sanoku . Od młodości zajmował się malarstwem. W latach 1913–1914 studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Józefa Pankiewicza. Należał do Związku Strzeleckiego.
Po wybuchu wojny został przydzielony do 18 pułku piechoty c. i k. armii. Następnie przyjęty do Legionów Polskich.W 1918 został oficerem zawodowym Wojska Polskiego i etatowym pracownikiem Ministerstwa Spraw Wojskowych. Został awansowany do stopnia majora w Korpusie Oficerów Administracji Dział Gospodarczy .W 1921 wyjechał do Francji z Polską Misją Wojskową i w latach ‘20 był oficerem Polskiej Misji Wojskowej Zakupów we Francji.
W Paryżu w latach ‘20 zamieszkał w Campagne Première w dzielnicy Montparnasse. W Ambasadzie RP w Paryżu pracował do 1939. Od 1926 należał do Związku Artystów Polskich we Francji. Poza malarstwem (pejzaże, sceny widokowe) zajmował się także drzeworytem. Interesował się drukarstwem artystycznym. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Książki w Paryżu, a jego ilustracje były umieszczane w publikacjach wydawanych przez to stowarzyszenie.
Po wybuchu II wojny światowej w 1939 wstąpił w Aix-en-Provence do Wojska Polskiego we Francji, pełniąc obowiązki oficera gospodarczego w powstałym tam zespole attaché wojskowego. Po upadku Francji w 1940 przedostał się do Anglii i został oficerem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. W stopniu podpułkownika był oficerem w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza. Był skarbnikiem cichociemnych.
Po zakończonej wojnie i przeprowadzonej demobilizacji wyjechał z Londynu i powrócił do Paryża. Pod koniec 1948 został członkiem zarządu reaktywowanego TPK w Paryżu. Wraz z żoną prowadził Oficynę Drukarską Marii i Franciszka Prochasków, w której wydawano druki i ekslibrisy. W późniejszych latach powrócił do Aix-en-Provence i tam zamieszkiwał. W 1953 w uznaniu zasług związanych z wydawaniem książek polskich, otrzymał nagrodę Armii Amerykańskiej. Franciszek Prochaska zmarł 26 lipca 1972 w Aix en Provence i został pochowany na miejscowym cmentarzu. Był właścicielem sporej kolekcji dzieł sztuki, większość z nich przekazał na rzecz Muzeum Historycznego w Sanoku. Stanowią one podstawę Galerii malarstwa XX wieku, która otrzymała imię Marii i Franciszka Prochasków.
Źródło: wikipedia.org
O Franciszku Prochasce jego dziełach rozmawiają historyk sztuki Wiesław Banach i red. Adam Głaczyński
foto. R.Lewicki/A.Głaczyński
