Raport ETO: w Unii Europejskiej wciąż brakuje skutecznego systemu przeciwdziałania niedoborom leków

Z najnowszego raportu Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO) wynika, że w Unii Europejskiej wciąż brakuje leków, a w latach 2023–2024 skala problemu osiągnęła rekordowe rozmiary. Audytorzy podkreślają, że nie ma skutecznego systemu, który pozwalałby szybko reagować na krytyczne niedobory.

Niedobory leków – poważne konsekwencje dla pacjentów

Braki dotyczą wszystkich kategorii – od antybiotyków, przez leki przeciwbólowe i generyczne, po szczepionki czy nowoczesne terapie. Sytuacja staje się krytyczna, gdy w danym kraju nie ma odpowiednich zamienników. Od stycznia 2022 r. do października 2024 r. państwa członkowskie zgłosiły braki 136 leków, z czego najwięcej przypadło na ostatnie dwa lata.

Niedobory leków mogą mieć poważne konsekwencje dla pacjentów, nadwyrężać systemy zdrowia publicznego i stanowić duże wyzwanie dla lekarzy, aptek i krajów – stwierdził Klaus-Heiner Lehne, członek Trybunału odpowiedzialny za tę kontrolę.

UE potrzebuje skutecznego rozwiązania, aby zaradzić krytycznym niedoborom – dodał.

Europejska Agencja Leków odegrała istotną rolę podczas pandemii Covid-19, koordynując działania w kryzysie, jednak jej kompetencje poza sytuacjami nadzwyczajnymi pozostają ograniczone. Dodatkowo agencja otrzymuje od branży farmaceutycznej niepełne i często spóźnione informacje, co utrudnia przeciwdziałanie niedoborom.

Część państw Unii Europejskiej gromadzi zapasy na własną rękę

Komisja Europejska zidentyfikowała przyczyny problemu, takie jak m.in. przeniesienie dużej części produkcji poza Europę, głównie do Azji – jednak obowiązek zapewnienia ciągłości dostaw przez producentów w praktyce nie jest skutecznie egzekwowany. Dlatego część państw Unii Europejskiej zaczęła gromadzić zapasy na własną rękę, bez koordynacji z innymi krajami, co zdaniem ETO może pogłębiać problem.

Rozdrobnienie unijnego rynku leków

Trybunał zwraca też w raporcie uwagę na rozdrobnienie unijnego rynku leków. Część produktów dopuszczonych do obrotu w Unii Europejskiej w ramach współpracy miedzy państwami nie trafia na wszystkie rynki krajowe, a różnice w opakowaniach i barierach handlowych utrudniają redystrybucję w sytuacjach kryzysowych. Do tego różnice cen leków między krajami są znaczące.

Komisja Europejska odniosła się w środę, 17 września, do raportu. W opublikowany stanowisku przypomniała, że zaproponowała szereg inicjatyw legislacyjnych, w tym reformę prawa farmaceutycznego i tzw. Akt o Lekach Krytycznych, które – jej zdaniem – pozwolą rozwiązać wiele problemów wskazanych przez Trybunał.

Bruksela zaznaczyła, że przedstawione propozycje uzupełniają już wdrożone działania, takie jak unijna lista leków krytycznych czy europejska platforma monitorowania niedoborów. Komisja Europejska wyraziła też nadzieję, że Rada i Parlament Europejski szybko porozumieją się w sprawie projektów nowych przepisów.

Tekst: PAP / Fot.: pixabay.com