Naukowcy z Uniwersytetu Rzeszowskiego zakończyli pierwszy etap projektu, którego efektem mają być nowe mapy i plany ochrony dla najcenniejszych obszarów podkarpackiej przyrody. Opracowali metodykę badań stanowiącą podstawę dalszych prac.
Metodyka: kluczowy dokument liczący ponad 200 stron
Jest to kluczowa część projektu, zawierająca ponad 200 stron szczegółowego opisu działań, które mają posłużyć do przygotowania pełnej dokumentacji. Metodyka badań jest jak instrukcja, która wyznacza, co i w jakiej kolejności należy robić
– powiedział prof. Krzysztof Kukuła z UR, kierujący zespołem badawczym.
Dokument określa zasady i procedury prowadzenia badań tak, aby uzyskać rzetelny wynik.
Nad dokumentacją dla 13 obszarów chronionego krajobrazu (OCHK) pracuje 15-osobowy zespół naukowców na zlecenie urzędu marszałkowskiego. Projekt jest dofinansowany z Funduszy Europejskich, a jego koszt to prawie 4 mln zł. Dokumentacja ma być gotowa do końca 2027 roku.
Obszary OCHK leżą na terenie 99 podkarpackich gmin i obejmują prawie 470 tys. hektarów. To zróżnicowane ekosystemy pełniące funkcję korytarzy ekologicznych- dróg migracji roślin i zwierząt.
Badania prowadzone w siatce 1×1 km
Naukowcy UR opiszą środowisko na obszarze blisko 0,5 mln hektarów. Prace zostaną podzielone na mniejsze bloki tematyczne i kilka poziomów analitycznych.
Teren badań podzieliliśmy na kwadraty o boku 1×1 km. W rezultacie został on pokryty siatką z prawie 7,5 tys. oczek
– wyjaśnia prof. Kukuła.
W każdym kwadracie oceniane będą różne elementy, m.in. potencjał środowiska, występowanie dużych ssaków, cenne gatunki roślin, potencjał turystyczny, rekreacyjny oraz krajobrazowy.
Cyfrowe mapy oparte na GIS
Zgodnie z metodyką dla każdego OCHK powstaną cyfrowe mapy tematyczne oparte na systemie informacji geograficznej (GIS).
Opracowana metodyka oceny pozwoli przygotować dokument z warstwami tematycznymi, który pokaże wartość przyrodniczą i krajobrazową Podkarpacia oraz zidentyfikuje zagrożenia dla korytarzy ekologicznych
– tłumaczy Andrzej Kulig, dyrektor Departamentu Ochrony Środowiska UMWP.
Do przygotowania dokumentu potrzebne będą tysiące danych.
Ważną rolę w naszych pracach odegra sztuczna inteligencja (AI), która zostanie wykorzystana do automatyzacji analiz, uczenia maszynowego i przetwarzania zebranych zbiorów danych
– dodaje prof. Kukuła.
Efekt końcowy: waloryzacja i rekomendacje ochrony
Końcowy wynik prac to syntetyczne opracowania waloryzacji OCHK wraz z rekomendacjami dotyczącymi ochrony.
Opracowanie dokładnie określi stan zachowania walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych tych terenów, a dzięki temu pozwoli wyłonić tereny najcenniejsze
– mówi Magdalena Radecka-Gibała z UMWP.
„Tereny cenne przyrodniczo to nasz potencjał”
Tereny cenne przyrodniczo to nasz wielki potencjał, w oparciu o który chcemy rozwijać region. A do tego potrzebujemy nowoczesnych narzędzi planistycznych, takich jak dokumentacja dla OCHK-ów
– podsumowała Anna Huk, członek zarządu województwa.
