Niezwykły artefakt spod Jarosławia. Naukowcy podejrzewają, że to pintadera

Badania archeologiczne przy budowie autostrady A4

Artefakt został znaleziony w 2011 roku podczas badań wykopaliskowych prowadzonych przed budową autostrady A4. Odsłonięto wówczas pozostałości osady datowanej na okres od VI do III–II wieku przed naszą erą. Początkowo teren zamieszkiwały społeczności kultury pomorskiej, później widoczne są również wpływy kultury jastorfskiej, wiązanej m.in. z germańskimi plemionami Bastarnów i Skirów.

Opis znaleziska i pierwsze interpretacje

Niewielki, zdobiony geometrycznym ornamentem przedmiot ma formę nieregularnego ostrosłupa z odłamanym uchwytem. Ze względu na nietypowy kształt początkowo uznano go za fragment figurki kultowej, tzw. wilka, psa lub kozła ogniowego. Dopiero szczegółowa analiza wykazała podobieństwo do glinianych stempli znanych z obszaru Wielkiej Niziny Węgierskiej, charakterystycznych dla kultury Vekerzug z wczesnej epoki żelaza.

Do czego mogła służyć pintadera?

Pintadery często odkrywane są w grobach kobiet wraz z barwnikami i przyborami toaletowymi, co sugeruje ich wykorzystanie do nanoszenia wzorów na ciało lub tkaniny. Nie wyklucza się także ich funkcji rytualnej. Stempel z Nienowic ma charakter negatywowy – mógł służyć do nakładania wosku lub żywicy, dzięki czemu po zanurzeniu materiału w barwniku powstawał geometryczny wzór.

Znalezisko świadectwem dawnych kontaktów kulturowych

Znalezisko potwierdza dalekosiężne kontakty kulturowe społeczności zamieszkujących dzisiejsze Podkarpacie już w epoce żelaza. Artefakt można oglądać na wystawie stałej w jarosławskim muzeum.