Powstanie i znaczenie Armii Krajowej
Armia Krajowa powstała 14 lutego 1942 roku z przekształcenia Związku Walki Zbrojnej, który wcześniej funkcjonował jako Służba Zwycięstwu Polski.
Jak podkreśla dr Paweł Fornal z Rzeszowskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, zmiana nazwy miała podnieść rangę polskich sił zbrojnych w kraju i zaznaczyć ich rolę w bezpośredniej walce z okupantem. Jej zadania obejmowały działalność wywiadowczą, zwalczanie niemieckiego terroru, eliminację zdrajców oraz działania zbrojne mające na celu odzyskanie niepodległości. Choć akcje militarne były wyjątkowe, każda decyzja wymagała starannego planowania z uwagi na zagrożenie ludności cywilnej.
Działalność wywiadowcza i konspiracja
Armia Krajowa prowadziła rozległą działalność wywiadowczą i propagandową. Żołnierze konspirowali w firmach niemieckich, administracji i służbach policyjnych, zdobywając cenne informacje. To dzięki nim możliwe było m.in. rozpracowanie niemieckich rakiet V1 i V2 oraz zmiana dyslokacji jednostek niemieckich przed agresją na ZSRR w 1941 roku.
Największa liczebność Armii Krajowej przypadała na lato 1944 roku – w całej Polsce służyło nawet 400 tysięcy zakonspirowanych żołnierzy, a sam Podokręg Rzeszowski liczył około 50 tysięcy osób.
Represje po wkroczeniu Sowietów
Po wkroczeniu Armii Czerwonej w 1944 roku żołnierze Armii Krajowej musieli ponownie zejść do konspiracji. NKWD i Urząd Bezpieczeństwa prowadzili aresztowania, śledztwa i wywózki na Syberię. Tysiące żołnierzy doświadczyło brutalnych represji, a pamięć o AK próbowała być zacierana przez administrację komunistyczną.
Znaczenie święta
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej został ustanowiony w 2025 roku, a 2026 rok jest 84. rocznicą powstania Armii Krajowej. Święto przypomina o heroizmie konspiratorów i ich codziennej walce o wolną Polskę, która wciąż pozostaje aktualnym symbolem patriotyzmu.
Z gościem dnia rozmawia Jerzy Pasierb.
