Bohaterstwo w czasach terroru
Historia Rozalii Sochy to przykład niezwykłej odwagi i poświęcenia. Podczas II wojny światowej kobieta ukrywała w swoim gospodarstwie rodzeństwo Goldmanów – Reginę i Izaaka – oraz ich bratanicę Fajgę.
Schronienie znalazły u niej także inne osoby żydowskiego pochodzenia, których nazwisk nie udało się ustalić. Za udzielanie pomocy została zamordowana przez Niemców 19 grudnia 1942 roku. Razem z nią zginęli także Żydzi, którym pomagała.
„Jej dobroć stała się osłoną przed nienawiścią”
Podczas uroczystości odczytano list syna ocalonej Fajgi Goldman. W poruszających słowach podkreślił on, że dzięki Rozalii Sochy możliwe było przetrwanie jego matki, a w konsekwencji powstanie kolejnych pokoleń. W liście zaznaczono, że choć została zabita za swój czyn, jej odwaga i miłosierdzie pozostają żywe w pamięci tych, których uratowała.
Pamięć przywracana po latach
Jak podkreślali uczestnicy wydarzenia, przez długi czas historia Rozalii Sochy pozostawała w cieniu. Jej bliscy żyli z traumą wojennych wydarzeń i powojennej ciszy.
Dziś wiemy, że Rozalia nie została zapomniana.
– mówił podczas uroczystości krewny bohaterki, Tadeusz Bujak.
Odsłonięta tablica znajduje się w centrum miejscowości i stanowi trwały symbol pamięci o jej ofierze.
„Zawołani po imieniu” – przywracanie historii
Uroczystość w Woli Rafałowskiej była 41. upamiętnieniem w ramach programu „Zawołani po imieniu”. Projekt realizowany przez Instytut Pileckiego ma na celu odnajdywanie i przypominanie historii Polaków zamordowanych za pomoc Żydom.
Jak podkreślają organizatorzy, inicjatywa łączy badania historyczne z edukacją lokalnych społeczności. Materialnym symbolem pamięci są tablice i kamienie z nazwiskami zarówno ratujących, jak i – jeśli to możliwe – uratowanych.
Podkarpacie należy dziś do regionów szczególnie silnie reprezentowanych w programie, a kolejne historie wciąż czekają na odkrycie.
Ślad, który pozostaje
Upamiętnienie Rozalii Sochy to nie tylko hołd dla jednej osoby, ale także przypomnienie o moralnych wyborach podejmowanych w najtrudniejszych czasach.
W świecie naznaczonym strachem i przemocą wybrała pomoc drugiemu człowiekowi – i za tę decyzję zapłaciła najwyższą cenę. Dziś jej historia wraca do zbiorowej pamięci jako świadectwo odwagi i człowieczeństwa.
Posłuchaj relacji
W wydarzeniu wzięła udział Joanna Ślońska.
