Zofia Posmysz-Piasecka zmarła 8 sierpnia 2022 roku. Była więźniarką niemieckich obozów koncentracyjnych Auschwitz, Ravensbrück i Neustadt-Glewe, pisarką i damą Orderu Orła Białego.
Urodziła się 23 sierpnia 1923 r. w Krakowie. Do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz trafiła 30 maja 1942 r. w jednym z pierwszych kobiecych transportów. Wkrótce została przeniesiona do baraków w nowo powstałym KL Auschwitz II-Birkenau jako więźniarka pierwszej kobiecej kompanii karnej. Później została Schreiberin (pisarką) w magazynie żywności.
W styczniu 1945 r. razem z tysiącem więźniów wyruszyła w tzw. marszu śmierci do Wodzisławia Śląskiego. Następnie przetransportowano ją do innego niemieckiego obozu – KL Ravensbrück. Wyzwolenia doczekała w KL Neustadt-Glewe.
Po powrocie do Polski podjęła studia polonistyczne, po których rozpoczęła pracę m.in. w „Głosie Ludu” i Polskim Radiu. Współtworzyła powieść radiową „W Jezioranach”. Rozgłos przyniosło jej słuchowisko „Pasażerka z kabiny 45”, na podstawie którego powstał film Andrzeja Munka „Pasażerka”.
Motyw byłej więźniarki, która spotyka byłą nadzorczynię z obozu pojawił się w powieściach „Pasażerka” oraz „Wakacje nad Adriatykiem”. W 2010 r. odbyła się premiera opery „Pasażerka”, skomponowanej przez Mieczysława Wajnberga.
Zofia Posmysz została uhonorowana m.in. Orderem Orła Białego (2020), Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Wielkim Krzyżem Zasługi na Wstędze Orderu Zasługi RFN, nagrodą Totus 2013, Nagrodą Dialogu (Dialog-Preis). Zmarła w wieku 99 lat w Oświęcimiu.
Tekst: IPN i fot. Maciej Foks/Instytut Pamięci Narodowej
