Konferencja o ziemiaństwie w Stalowej Woli. Historia rodów i dworów

Konferencję „Ziemiaństwo – duchowa i materialna ostoja Rzeczypospolitej” poświęcono nie tylko losom znamienitych rodów, ale przede wszystkim ich działalności społecznej i gospodarczej oraz zaangażowaniu na rzecz lokalnych społeczności. Było to pierwsze w Stalowej Woli wydarzenie tak szeroko podejmujące tę tematykę.

Rody ziemiańskie w Stalowej Woli i okolicach

Pierwszy blok tematyczny dotyczył rodów ziemiańskich związanych z Dolnym Nadsaniem, między innymi Rozwadowem, Charzewicami, Zbydniowem, Niskiem, Rudnikiem nad Sanem, Bojanowem, Stanami i Zaklikowem.

Krzysztof Adamek z Muzeum Regionalnego mówił o roli Lubomirskich w kształtowaniu kultury materialnej Rozwadowa i okolic. Dyrektor muzeum Aneta Garanty przedstawiła historię kolekcji zgromadzonej w pałacu letnim w Charzewicach przez rodzinę Lubomirskich oraz jej wojenne i powojenne losy.

O działalności Rességuierów z Niska opowiedziała regionalistka Ewa Krzyżek-Sołtys. Janusz Chmiel przybliżył historię rodu Hompeschów i jego związki z Rudnikiem nad Sanem. Mówiono także o rodzinach Horodyńskich, Komorowskich i Tarnowskich oraz ich działalności społecznej i gospodarczej.

Jednym z gości był profesor Wiaczesław Charzewski z Chmielnickiego Uniwersytetu Narodowego w Ukrainie, który przedstawił historię Charzewskich – jednego z najstarszych rodów ziemiańskich w regionie i swoich przodków.

Społeczny wymiar działalności ziemiaństwa

Drugi blok poświęcono społecznemu wymiarowi działalności ziemiańskiej. Wystąpienia dotyczyły między innymi roli ziemian w życiu lokalnych społeczności.

Ostatnia sesja obejmowała tematykę ziemiaństwa Ziemi Dębickiej i Strzyżowskiej oraz więzi z ziemiaństwem. Konferencji towarzyszyły dyskusje i wymiana doświadczeń. Jednym z rezultatów wydarzenia będzie publikacja zawierająca wygłoszone referaty.

„Dwory polskie na dawnej fotografii”

W ramach wydarzenia otwarto również wystawę czasową „Dwory polskie na dawnej fotografii”. Ekspozycja oparta na archiwalnych zdjęciach przedstawia siedziby rodzin ziemiańskich oraz ich losy. Zaprezentowano obiekty przede wszystkim z Mazowsza, Lubelszczyzny i Podkarpacia.

Wśród niemal 30 prezentowanych obiektów znalazły się dwory z Dolnego Nadsania – Charzewic, Zbydniowa, Niska i Rudnika nad Sanem. Fotografie pokazują zarówno okres świetności budynków, jak i ślady ich zniszczeń spowodowanych wojną oraz upływem czasu. Wystawę można oglądać do 3 stycznia 2027 roku w głównej siedzibie Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli przy ul. Sandomierskiej 1.

Organizatorem konferencji było Muzeum Regionalne w Stalowej Woli, we współpracy ze Stowarzyszeniem Collegium Suprasliense, pod patronatem honorowym Starosty Powiatu Stalowowolskiego Janusza Zarzecznego oraz Fundacji Książąt Lubomirskich. Partnerami wydarzenia byli Uniwersytet Białostocki oraz Podkarpackie Centrum Edukacji Nauczycieli.