Posłuchaj rozmowy Ewy Niedziałek-Szeligi ze znawcą kulinarnym Krzysztofem Zielińskim
XVIII wiek – owoce na królewskich i magnackich stołach
W XVIII wieku polskie sadownictwo rozwijało się pod wpływem francuskiej mody i rosnącego zainteresowania naukami przyrodniczymi. W przydworskich sadach pojawiały się nowe odmiany jabłek i gruszek, a w oranżeriach uprawiano cytryny i pomarańcze. Owoce stały się nie tylko źródłem pożywienia, lecz także symbolem prestiżu. Rozwijało się również przetwórstwo – konfitury, galaretki i owocowe nalewki.
XIX wiek – rozwój sadów i tradycji owocowych
W XIX wieku sadownictwo stopniowo przekształcało się w nowoczesną gałąź rolnictwa. Powstawały szkółki drzew owocowych, popularyzowano szczepienie i selekcję odmian, a wiedzę o uprawie rozpowszechniały stowarzyszenia rolnicze i prasa fachowa. Do popularnych odmian należały gruszki klapsy, komisówki i lukasówki, a także śliwki węgierki oraz wiśnie łutówki. Szczególne znaczenie miał rozwój sadownictwa w Galicji, gdzie edukacja rolnicza i rozbudowa kolei wspierały handel owocami oraz lokalne przetwórstwo.
Profesor Pieniążek i rewolucja w polskich sadach
W XX wieku ogromny wpływ na rozwój polskiego sadownictwa miał profesor Szczepan Aleksander Pieniążek. Po powrocie do kraju w 1946 roku zaangażował się w odbudowę i modernizację upraw. W 1951 roku powstał Instytut Sadownictwa w Skierniewicach, a rozwój badań, nowych metod uprawy i sadów niskopiennych przyczynił się do zwiększenia wydajności produkcji. Ważną rolę odegrało również kształcenie młodych sadowników w Stanach Zjednoczonych oraz popularyzacja odmian takich jak McIntosh, Cortland i Lobo. Dziś historię dawnych odmian owoców można odkrywać między innymi w Arboretum w Bolestraszycach, gdzie zachowuje się cenne dziedzictwo polskiego sadownictwa.
