Współczesny język polski – odcinek 47

Posłuchaj rozmowy Szymona Tarandy

Współczesny Język PolskiWspółczesny język polski - odcinek 47

Sztuczna inteligencja a przyszłość polszczyzny

Wpływ sztucznej inteligencji na język jest nieunikniony, jednak jego ostateczne konsekwencje pozostają trudne do przewidzenia. Zdaniem prof. Marii Krauz programy wykorzystujące AI korzystają przede wszystkim z dostępnych zasobów danych. Nie oznacza to jeszcze, że potrafią rozwijać język w taki sam sposób jak człowiek.

Jednym z możliwych zagrożeń jest zwiększenie wpływu języka angielskiego na polszczyznę. Dotyczy to między innymi tłumaczeń generowanych przez narzędzia sztucznej inteligencji, które nie zawsze uwzględniają kontekst i naturalne sposoby wyrażania myśli po polsku.

ChatGPT, który tłumaczy z języka angielskiego na język polski, bardzo często stosuje kalki językowe, nie zwracając uwagi na znaczenie treści – zauważa językoznawczyni.

Błędy generowane przez AI mogą utrwalać się w języku

Kolejnym problemem są błędy gramatyczne i językowe pojawiające się w tekstach tworzonych przez sztuczną inteligencję. Mogą one dotyczyć między innymi zgodności rodzaju i liczby czy odmiany wyrazów.

Jeżeli użytkownicy będą regularnie spotykać się z niepoprawnymi konstrukcjami, istnieje ryzyko, że zaczną je powielać. W ten sposób błędy generowane przez narzędzia AI mogą przenikać do codziennej komunikacji.

Nie oznacza to jednak, że sztuczna inteligencja musi negatywnie wpłynąć na polszczyznę. Na razie trudno przesądzić, czy jej rozwój przyczyni się również do powstawania nowych form językowych i wzbogacenia zasobu słownictwa.

Co właściwie oznacza „sztuczna inteligencja”?

Prof. Maria Krauz zwraca uwagę także na samo określenie „sztuczna inteligencja”. Termin ten jest kalką angielskiego wyrażenia artificial intelligence. Jak przypomina językoznawczyni, pojęcie to pojawiło się w latach 50. XX wieku, natomiast w Polsce określenie „sztuczna inteligencja” upowszechniało się między innymi za sprawą Stanisława Lema.

Warto również zastanowić się nad znaczeniem obu słów tworzących tę nazwę. Przymiotnik „sztuczny” może kojarzyć się z czymś nienaturalnym, naśladującym rzeczywistość. Nie musi jednak oznaczać czegoś fałszywego czy kłamliwego.

Z kolei inteligencja w tradycyjnym rozumieniu odnosi się do ludzkich zdolności umysłowych, takich jak rozumowanie, rozwiązywanie problemów, planowanie i uczenie się. Sztuczna inteligencja potrafi generować teksty i tworzyć nowe kombinacje informacji, ale jej sposób działania różni się od ludzkiego myślenia i kreatywności.

Czy naturalny język człowieka obroni się przed AI?

Zdaniem prof. Marii Krauz warto zachować świadomość różnic między człowiekiem a technologią. Sztuczna inteligencja może być pomocnym narzędziem, ale jej odpowiedzi wymagają krytycznej oceny, zwłaszcza gdy chodzi o poprawność językową i znaczenie wypowiedzi.

Językoznawczyni przywołuje również refleksję prof. Jerzego Bralczyka, który zwraca uwagę na nienaturalny charakter sztucznej inteligencji. To właśnie różnice między sposobem działania człowieka i technologii mogą przypominać nam o wartości ludzkiego myślenia oraz naturalnej komunikacji.

Na razie nie wiadomo, czy sztuczna inteligencja stanie się przede wszystkim wsparciem dla rozwoju polszczyzny, czy też przyczyni się do utrwalania niepoprawnych konstrukcji. Jedno jest pewne: korzystając z narzędzi AI, warto nie rezygnować z własnej wiedzy językowej i krytycznego podejścia do generowanych treści.