2023 roku minęła 20. rocznica śmierci Zygmunta Czyża, malarza, grafika i projektanta. Jednego z najbardziej znaczących lonorytników w historii grafiki polskiej, czołowego przedstawiciela polskiej sztuki Nowej Figuracji. Album pt. ‘’Zygmunt Czyż ‘’ wydany przez ZPAP o/Rzeszów, pod redakcją Zbigniewa Czyża, syna artysty jest formą upamiętnienia i przypomnienia sylwetki wybitnego twórcy.
Zygmunt Czyż był absolwentem Liceum Sztuk Plastycznych w Jarosławiu i Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Uzyskał dyplom w pracowni prof. Wacława Taranczewskiego w 1964 roku. Pochodził z Kielecczyzny, ale całe swoje twórcze życie był związany z Rzeszowem. Był jednym z pomysłodawców i inicjatorów aukcji „Bliźniemu Swemu” na rzecz podopiecznych Towarzystwa Pomocy im. Brata Alberta. W 1990 roku podarował pierwszą pracę, co było zaczątkiem późniejszych charytatywnych aukcji „Bliźniemu swemu”.
Od 1980 współpracował z „Solidarnością” Regionu Rzeszowskiego, działał w niej w latach 1980–1981 i w podziemiu. Projektował liczne plakaty, znaczki, ulotki, zajmował się kolportażem wydawnictw podziemnych, organizował niezależne spotkania i wystawy, w latach 1982–1989 był członkiem Grupy Niezależnych Twórców.
W swoim dorobku ma ponad 40 wystaw indywidualnych w kraju i za granicą. Brał udział w ponad 50 ogólnopolskich wystawach malarstwa i grafiki, 60 wystawach międzynarodowych oraz wystawach sztuki polskiej za granicą. Otrzymał ponad 30 nagród i wyróżnień, w tym m.in. nagrodę na I Międzynarodowej Wystawie Grafiki – Rizal, pierwszą nagrodę równoważną – VI Quadrienale Drzeworytu i Linorytu Polskiego, nagrodę Ministra Kultury i Sztuki – Ogólnopolska Wystawa Grafiki – Poznań, nagrodę Prezydenta Miasta Rzeszowa.
Pozostawił po sobie kilka wybitnych realizacji w przestrzeni miejskiej Rzeszowa, w tym, m.in. projekt witraży i ołtarza w Katedrze Rzeszowskiej, malarstwo ścienne w sali reprezentacyjnej, holu oraz wieży rzeszowskiego zamku. Jest autorem projektu wnętrz kaplicy Seminarium Duchownego w Rzeszowie oraz obrazów sakralnych w kościele Świętego Krzyża przy ul. 3 Maja.
Album pt. ‘’Zygmunt Czyż ‘’ to pierwsza publikacja poświęcona twórczości artysty.
Ze Zbigniewem Czyżem rozmawia Adam Głaczyński.
Tekst i fot. Adam Głaczyński
