Niedźwiedzie coraz bliżej domów. Debata w Radiu Rzeszów [WIDEO]

W Bieszczadach i Beskidzie Niskim niedźwiedzie brunatne coraz częściej pojawiają się w pobliżu ludzkich domostw. W debacie podczas audycji Na cztery łapy specjaliści wskazali główne przyczyny zjawiska i ocenili, co należy zmienić, by poprawić bezpieczeństwo ludzi i ochronę gatunku.

Niedźwiedzie wśród ludzi – problem narasta

Obserwacje niedźwiedzi w pobliżu domów w regionie Podkarpacia stały się częstsze niż kiedykolwiek. Przykłady? Osobnik spacerujący po gminie Solina, wielokrotne wizyty w Polańczyku i przygranicznych wsiach, a także przypadek z Bukowca, gdzie drapieżnik zabił 21 kóz. Eksperci biorący udział w audycji „Na cztery łapy” przyznają: zwierzęta przyciąga łatwy dostęp do jedzenia – resztki, śmieci i karmniki.

Biolog Zenon Wojtas z Magurskiego Parku Narodowego podkreślił, że proces oswajania niedźwiedzi przez ludzi trwa od lat. Już w 2014 roku raport dr Wojciecha Śmietany ostrzegał, że drapieżniki przyzwyczajają się do karmy przy ambonach myśliwskich, a następnie podążają do wsi.

Problem narasta, a zasady gospodarowania w rejonach występowania niedźwiedzi pozostają niezmienione

– mówił Wojtas.

Wina ludzi, ale nie tylko

Edward Marszałek z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie zwrócił uwagę, że liczebność niedźwiedzi w regionie wzrosła.

W latach 70. było ich 20, dziś mówimy o ponad 150 osobnikach. Ich obecność w pobliżu ludzi to efekt zmian w środowisku i zachowaniach zwierząt, które tracą naturalny lęk

– tłumaczył.

Bartosz Bialik, łowczy okręgowy z PZŁ w Krośnie, wskazał na zaniedbania w gospodarce odpadami i brak edukacji mieszkańców.

Nie ma systematycznych kampanii informacyjnych. Potrzebne są skuteczniejsze działania prewencyjne i lepsze finansowanie

– dodał.

Ochrona gatunku a bezpieczeństwo ludzi

Uczestnicy debaty zgodzili się, że odstrzał niedźwiedzi może być rozważany wyłącznie w wyjątkowych przypadkach i na mocy decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

To ostateczność, po wyczerpaniu innych metod: wypłaszania, relokacji, odstraszania

– zaznaczył Łukasz Lis z RDOŚ w Rzeszowie.

Strefy ochronne – potrzebne zmiany

Na Podkarpaciu istnieją obecnie tylko trzy strefy ochronne wokół gawr, czyli zimowych legowisk niedźwiedzi. Zdaniem większości ekspertów to zdecydowanie za mało.

Potrzebujemy więcej takich miejsc, skutecznego nadzoru i dokładniejszego monitoringu

– mówił Bialik.

Problemem jest brak systemowych rozwiązań i niewystarczające finansowanie monitoringu przez samorządy. Jak zauważył Lis, RDOŚ działa na podstawie wniosków – jeśli ich brak, stref nie tworzy się automatycznie.

Monitoring i dane – co dalej?

Uczestnicy debaty zgodzili się, że dla skutecznego zarządzania populacją potrzebne są wiarygodne dane. Jak zaznaczył Wojtas – zakładanie obroży telemetrycznych jest jednak kosztowne i inwazyjne. Alternatywą jest metoda zbierania sierści niedźwiedzi i analiza DNA – pozwala zidentyfikować konkretne osobniki i śledzić ich przemieszczanie się. Takie badania prowadzone są m.in. w Magurskim Parku Narodowym.

Ł. Wacławek