Współczesny język polski – odcinek 11

„Nie”! Jak napisać to słowo w zależności od tego, co występuje po nim? Łącznie czy rozdzielnie? Powinniśmy pisać „niepalący” czy „nie palący”. A może obie formy są poprawne? Wszystko zależy od tego, jakie znaczenie ma słowo występujące po „nie”.

Imiesłów przymiotnikowy czynny
Historia pisania „nie” z imiesłowami jest długa. Obecnie piszemy łącznie. Ale nie zawsze tak było. Jeszcze 20-30 lat temu pisownia „nie” z imiesłowami zależała od znaczenia imiesłowu.

Jeśli to znaczenie było bardziej czasownikowe, „nie”, pisało się, tak jak „nie” z czasownikami, czyli osobno, ale jeśli znaczenie było przymiotnikowe, pisało się łącznie – wyjaśnia prof. Agnieszka Myszka, językoznawca z Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Imiesłów przymiotnikowy bierny
Te imiesłowy tworzą stronę bierną, np. zdanie „Buduję most” jest stroną czynną. „Most jest budowany przeze mnie”, to strona bierna. Most staje się przedmiotem czynności. Imiesłów „budowany” jest imiesłowem przymiotnikowym biernym i traktujemy takie słowo, jak przymiotnik.

Zawsze łącznie
Na podstawie uchwały Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk z 9 grudnia 1997 roku, przygotowanej z inicjatywy prof. dra hab. Edwarda Polańskiego i zatwierdzonej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej 24 lutego 1998 roku, ustalono, że partykułę nie z imiesłowami przymiotnikowymi – zarówno czynnymi, jak i biernymi – należy zawsze pisać łącznie, niezależnie od ich znaczenia.

Z prof. Agnieszką Myszką rozmawia Szymon Taranda.