Za uwolnienie 52 więźniów politycznych Stany Zjednoczone zapłaciły reżimowi w Mińsku zniesieniem sankcji wobec białoruskiego przewoźnika lotniczego Bieławia. Tadeusz Iwański z Ośrodka Studiów Wschodnich ostrzegł, że taki krok może poskutkować zwiększeniem presji na polsko-białoruskiej granicy.
Zniesienie sankcji korzystne dla Rosji
Podczas spotkania z Łukaszenką w miniony czwartek, 11 września, wysłannik Donalda Trumpa, John Coale poinformował o zniesieniu sankcji na białoruskie państwowe linie lotnicze Bieławia (Belavia), nałożonych w połowie 2022 r. Według liderki białoruskiej opozycji Swiatłany Cichanouskiej, ruch ten może być korzystny dla Rosji, bo umożliwi jej nabywanie części zamiennych za pośrednictwem białoruskiego przewoźnika.
Dziennikarz Biełsatu, Jakub Biernat, z którym rozmawiała PAP, uważa taki rozwój wypadków za bardzo prawdopodobny. Zaznaczył przy tym, że nie byłaby to sytuacja bez precedensu.
Tam, gdzie Białoruś może obejść sankcje, i to w obie strony, robi to – podkreślił.
Przypomniał, że gdy w odpowiedzi na sankcje nałożone przez Zachód w 2014 r. Rosja wprowadziła embargo na zachodnią żywność, Białoruś błyskawicznie stała się hubem polskich jabłek. Jak dodał, białoruskie władze mają zdolności i wypracowane systemy, żeby w ten sposób zarabiać. Oczywiście dotyczy to firm związanych z Łukaszenką i jego otoczeniem.
Myślę że z częściami zamiennymi do samolotów będzie podobnie – handel nimi stanie się dodatkowym źródłem dochodów i pozwoli zdobyć następne punkty w oczach kremlowskich urzędników – ocenił Biernat.
Rosja wytworzyła sobie kanały pozwalające jej omijać sankcje
Kolejny rozmówca PAP, Tadeusz Iwański, kierownik zespołu Białorusi, Ukrainy i Mołdawii w Ośrodku Studiów Wschodnich podkreślił, że Rosja już wytworzyła sobie kanały pozwalające jej omijać sankcje w zakresie sprowadzania części zamiennych i serwisowania floty lotniczej. A w tej sytuacji Białoruś może stać się kolejnym takim kanałem.
Ekspert zwrócił uwagę, że dla Stanów Zjednoczonych zdjęcie sankcji to mała rzecz, ale dla reżimu w Mińsku – bardzo istotna.
Ze względu na sankcje europejskie, ale też amerykańskie, białoruski przewoźnik nie latał do Europy, ale latał do Rosji i przez Rosję. Decyzja umożliwi wznowienie połączeń i uruchomienie nowych – przekonywał Iwański.
Problem, który Polska odczuje bardziej dotkliwie
Jego zdaniem może to oznaczać problem, który Polska odczuje bardziej dotkliwie. Jak wyjaśnił ekspert OSW, w ostatnich kilkunastu miesiącach Mińsk bardzo aktywizuje relacje z takimi państwami jak Pakistan, Iran czy Libia. Ma to wyraz w zawieraniu umów o ruchu bezwizowym i uruchomieniu bezpośrednich lotów. W połączeniu z usprawnieniem floty narodowego białoruskiego przewoźnika, może to w nieodległej przyszłości poskutkować zwiększeniem liczby osób próbujących nielegalnie przedostać się m.in. do Polski.
Od dłuższego czasu mamy dziennie ok. 100-200 prób nielegalnego przekroczenia polskiej granicy od strony białoruskiej. To ludzie, którzy przylecieli do Rosji, a następnie drogą lądową dostali się na Białoruś i wreszcie pod granice z Polską, Litwą i Łotwą – wyjaśnił Iwański.
Dodał ponadto, że jeśli usprawnienie białoruskiej floty umożliwi wznowienie i otworzenie połączeń z państwami będącymi dawcami migracji zarobkowej, będzie to skutkować zwiększeniem presji na granicy.
Sprawia Bieławii pojawiała się już wcześniej
Jak zastrzegł ekspert, jego zdaniem nie oznacza to, że Amerykanie cofnęli sankcje, żeby celowo zwiększyć presję na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej. Przypomniał, że sprawa Bieławii pojawiała się już wcześniej, w czasie wizyt wysokich urzędników amerykańskich – Johna Coale’a, Christophera Smitha czy Keitha Kellogga.
Stało się to tym razem, a ceną była wolność 52 więźniów politycznych, w tym kandydata na prezydenta, Mikoły Statkiewicza, który zdecydował się nie opuszczać Białorusi – podkreślił.
Tekst: PAP / Fot. pixabay.com
