Bajki Lasowiaków i Rzeszowiaków w audycji „Śladami Pegaza”

Spotkanie z literaturą ludową

W „Śladach Pegaza” spotkanie z literaturą nieoczywistą, chociaż w jakimś sensie nieprzemijającą. Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej wydało książkę, która jest zbiorem bajek Lasowiaków i Rzeszowiaków. 61 bajek pochodzi z różnych źródeł – przede wszystkim z Archiwum Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej i Archiwum Muzeum Etnograficznego w Rzeszowie, ale również z opracowań dziewiętnastowiecznych etnografów: Zygmunta Wierzchowskiego, Józefa Sulisza i Seweryna Udzieli. Część została zapisana jeszcze pod koniec XIX wieku, część już w naszym stuleciu. Teksty pochodzą z różnych miejscowości naszego regionu i czasów, łączy je jedno – wszystkie są częścią ustnej literatury Lasowiaków i Rzeszowiaków. Były opowiadane w długie jesienne wieczory w izbach, powtarzano je sobie w karczmach, rozpowszechniano na odpustach. Długi łańcuch opowiadających i słuchaczy przechował najciekawsze, najzabawniejsze czy najbardziej emocjonujące opowieści aż do czasów, w których spisali je badacze.

Opracowanie i podział zbioru

Zanotowane w terenie bajki opracował dr Janusz Radwański, dostosowując je, jeśli było to konieczne, do potrzeb także najmłodszych czytelników, między innymi wyjaśniając najtrudniejsze wyrazy w przypisach pod tekstem. Całość została podzielona na trzy części tak, żeby łatwiej było znaleźć to, czego się szuka. Osobno zamieszczone zostały historie zabawne, osobno – straszne, których w folklorze nie brakowało. W trzeciej części znalazły się bajki wyjaśniające – historie tłumaczące słuchaczom różne elementy rzeczywistości – np. skąd brały się nazwy miejscowości bądź ich części albo zjawiska przyrodnicze.

Ilustracje i wyróżnienie

Całość została zilustrowana przez Izabellę Kędzierską – znakomitą graficzkę, która odpowiadała za naszą identyfikację wizualną przez blisko siedem lat. Jej wybitna działalność została uhonorowana Główną Nagrodą w IV Przeglądzie Muzeum Widzialne w kategorii identyfikacja muzealna za system identyfikacji „Zakorzenienie w tradycji i nowoczesna forma” zorganizowanym przez Narodowy Instytut Muzeów.

Rozmowa o książce

Z Agatą Front z Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, jedną z redaktorek książki „Kto nie wierzy, niech sprawdzi. Bajki Lasowiaków i Rzeszowiaków”, rozmawiał Adam Głaczyński.