Prokuratura w Rzeszowie chce postawić zarzuty Bogdanowi Święczkowskiemu
Śledczy z Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie uznali, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do przedstawienia Bogdanowi Święczkowskiemu zarzutów dotyczących przekroczenia uprawnień służbowych i niedopełnienia obowiązków. Sprawa dotyczy decyzji podejmowanych przez niego podczas kierowania Prokuraturą Krajową, związanych z wyborem i zakupem systemu Hermes.
O ustaleniach poinformował w środę prokurator regionalny w Rzeszowie Jaromir Rybczak. Według śledczych Święczkowski miał podjąć arbitralną decyzję o nabyciu oprogramowania, nie przestrzegając obowiązujących przepisów i procedur.
System Hermes kosztował ponad 15 milionów złotych
Postępowanie dotyczące zakupu i wykorzystywania systemu Hermes Prokuratura Regionalna w Rzeszowie prowadzi od marca 2024 roku.
Prokuratura Krajowa kupiła oprogramowanie 20 listopada 2020 roku za 15,56 mln zł. Hermes służył do analizy informacji pochodzących z otwartych źródeł internetowych, określanej jako OSINT. Miał wspomagać prowadzenie analiz kryminalnych.
Z systemu korzystano od 19 stycznia 2021 roku do 13 marca 2024 roku. W tym czasie wykonano przy jego użyciu 398 analiz kryminalnych.
Śledczy przeanalizowali setki tomów dokumentacji
W toku postępowania prokuratura uzyskała opinie dotyczące prawidłowości przeprowadzenia zamówienia publicznego, w tym ocenę biegłego. Badano zgodność zakupu z obowiązującymi przepisami, procedurami wewnętrznymi oraz zasadami racjonalnego, efektywnego i gospodarnego wydatkowania publicznych pieniędzy.
Osobna opinia dotyczyła oferty systemu Hermes i innych podobnych rozwiązań informatycznych.
Po przeanalizowaniu opinii oraz zgromadzonych dowodów śledczy stwierdzili, że istnieją podstawy do przedstawienia Bogdanowi Święczkowskiemu zarzutów z art. 231 § 1 Kodeksu karnego.
Materiał dowodowy obejmuje 68 tomów akt głównych i 459 tomów załączników. Zarzuty mają dotyczyć okresu, w którym Święczkowski pełnił funkcję prokuratora krajowego, od 2 kwietnia 2020 roku do 1 lutego 2022 roku.
Zarzuty dotyczą pominięcia procedur przy zakupie Hermesa
Według ustaleń Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie Bogdan Święczkowski miał przekroczyć swoje uprawnienia i nie dopełnić obowiązków poprzez samodzielne podjęcie decyzji o wyborze oferty i zakupie systemu Hermes.
Prokuratura wskazuje, że czynności związane z udzieleniem zamówienia publicznego miały zostać powierzone osobie nieuprawnionej, a jej działania były akceptowane przez Święczkowskiego.
Jednocześnie, według śledczych, pominięto osoby odpowiedzialne za tego rodzaju postępowania, w tym dyrektora i pracowników Biura Administracyjno-Finansowego, a także pracowników Biura Informacji i Analiz oraz Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego Prokuratury Krajowej.
16 listopada 2020 roku Prokuratura Krajowa zawarła umowę z firmą Q Cyber Technologies SARL z siedzibą w Luksemburgu, występującą jako dystrybutor systemu. Dokument dotyczący zakupu licencji podpisał w imieniu Prokuratury Krajowej Bogdan Święczkowski.
Zdaniem śledczych doprowadziło to do pominięcia trybu konkursowego, który umożliwiłby wybór najkorzystniejszej oferty.
Prokuratura wskazuje na brak weryfikacji bezpieczeństwa systemu
Z ustaleń śledztwa wynika również, że przed zakupem nie przeprowadzono odpowiedniej weryfikacji działania Hermesa. Nie zbadano szczegółowo źródeł pozyskiwanych danych, sposobów ich gromadzenia ani algorytmów wykorzystywanych do przetwarzania informacji.
Według prokuratury istniały uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że oprogramowanie mogło umożliwiać dostęp do danych niebędących informacjami ogólnodostępnymi i wykraczających poza zakres analiz kryminalnych.
Nie sprawdzono również systemu pod kątem bezpieczeństwa informacji przetwarzanych przez Prokuraturę Krajową, w tym danych objętych tajemnicą prowadzonych postępowań przygotowawczych.
W rezultacie nie zabezpieczono systemu przed ryzykiem przekazywania na zewnątrz informacji przetwarzanych podczas prowadzonych sprawdzeń.
Brak analizy potrzeb i porównania dostępnych ofert
Prokuratura wskazuje także na nieprzeprowadzenie szczegółowej analizy potrzeb instytucji, która pozwoliłaby ocenić, czy korzystanie z systemu Hermes było niezbędne.
Nie przeprowadzono konsultacji dotyczących możliwości zakupu oprogramowania na korzystniejszych warunkach od dystrybutora mającego siedzibę w Polsce. Nie przygotowano również specyfikacji warunków zamówienia.
Według śledczych umowę zakupu skonstruowano w sposób niekorzystny dla interesów majątkowych Prokuratury Krajowej.
Nie przeprowadzono ponadto odpowiednich testów funkcjonalności Hermesa ani nie porównano ich wyników z rezultatami działania podobnych produktów. W ocenie prokuratury uniemożliwiło to racjonalny wybór rozwiązania informatycznego najlepiej odpowiadającego rzeczywistym potrzebom instytucji.
Wniosek o zgodę na pociągnięcie Święczkowskiego do odpowiedzialności karnej
Prokurator regionalny Jaromir Rybczak poinformował, że we wtorek, 3 listopada, za pośrednictwem Prokuratora Krajowego skierowano do Prokuratora Generalnego wystąpienie dotyczące uzyskania zgody na pociągnięcie Bogdana Święczkowskiego do odpowiedzialności karnej.
Chodzi o wystąpienie przez Prokuratora Generalnego do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim wnioskiem. Święczkowski jest obecnie sędzią Trybunału Konstytucyjnego.
Prokuratura Regionalna w Rzeszowie zapowiada jednocześnie prowadzenie kolejnych zaplanowanych czynności procesowych, które mają umożliwić wyjaśnienie wszystkich wątków objętych śledztwem.
We wtorek prokurator generalny Waldemar Żurek poinformował o skierowaniu do Trybunału Konstytucyjnego kolejnego, szóstego już wniosku o uchylenie immunitetu Bogdanowi Święczkowskiemu. Jak podano, wnioski z piątku i wtorku dotyczą między innymi systemów Pegasus i Hermes.
