W Rozstajnem poświęcono nową kaplicę. Powstała jako pamiątka po dawnej łemkowskiej wsi

Kaplica na miejscu dawnej cerkwi

Uroczyste poświęcenie kaplicy odbyło się 14 listopada 2026 roku. Obrzędu dokonał arcybiskup Eugeniusz Popowicz, metropolita przemysko-warszawski i zwierzchnik Kościoła greckokatolickiego w Polsce.

W uroczystości uczestniczyli duchowni i wierni z Polski, Słowacji, Ukrainy oraz Stanów Zjednoczonych. Po poświęceniu odprawiono świętą liturgię – pierwszą w tym miejscu od kilkudziesięciu lat.

Nowa kaplica stanęła na terenie dawnego cerkwiska. Jest repliką przedwojennej świątyni, która była ważnym centrum życia religijnego i wspólnotowego mieszkańców Rozstajnego.

Rozstajne – wieś, której już nie ma

Rozstajne było łemkowską wsią położoną przy drodze z Krempnej do Ożennej. Mieszkańcy zachowywali własną kulturę, język i tradycje, a ważnym miejscem ich życia była cerkiew pw. świętych Kosmy i Damiana, wzniesiona w 1921 roku.

Historia miejscowości została dramatycznie naznaczona wysiedleniami. Według informacji Magurskiego Parku Narodowego 269 mieszkańców wyjechało dobrowolnie lub zostało przesiedlonych na Ukrainę. Kolejne 43 osoby w maju 1947 roku deportowano na tak zwane Ziemie Odzyskane. Rozstajne nie zostało już ponownie zasiedlone.

Z dawnej wsi zachowały się między innymi pozostałości fundamentów szkoły, stary cmentarz, kamienne nagrobki, krzyże oraz kapliczka. Przez lata brakowało jednak wyraźnego upamiętnienia miejsca, w którym stała cerkiew.

Michał Chomik wrócił w rodzinne strony

Pomysł budowy kaplicy zrodził się u Michała Chomika, pochodzącego ze Świątkowej Małej. W 1987 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Po 37 latach wrócił w rodzinne strony, chcąc zrealizować przedsięwzięcie, które przez kilka lat dojrzewało w jego planach.

Kaplica jest dla niego również osobistym wotum dziękczynnym. Jak podkreślał, chciał w ten sposób podziękować Bogu za opiekę i pozostawić trwałą pamiątkę przypominającą o ludziach, którzy przez pokolenia żyli na tej ziemi.

Prace budowlane rozpoczęły się w 2024 roku. Kaplica została wzorowana na dawnej cerkwi, która stała w tym miejscu przed wysiedleniem mieszkańców.

Budowa sfinansowana z własnych środków

Michał Chomik podkreśla, że budowę sfinansował z własnych oszczędności. Nie prowadził publicznej zbiórki i nie uzależniał realizacji projektu od zewnętrznych dotacji. Przy pracach pomagał mu brat, a córka dokumentowała kolejne etapy budowy.

Inwestycja okazała się droższa, niż początkowo zakładał. Wzrost cen materiałów i usług po pandemii oznaczał konieczność poniesienia dodatkowych kosztów. Fundator nie zrezygnował jednak z realizacji przedsięwzięcia.

Kaplica ma być miejscem dla wszystkich

Jednym z założeń Michała Chomika było stworzenie miejsca dostępnego dla wszystkich, niezależnie od wyznania.

Podczas uroczystości arcybiskup Eugeniusz Popowicz podkreślał, że kaplica będzie służyła modlitwie i kultowi religijnemu. Wskazywał także na jej znaczenie historyczne – jako przypomnienia o dawnych mieszkańcach Rozstajnego, ich kulturze, tradycji i duchowości.

Dla współczesnej społeczności łemkowskiej kaplica ma być również znakiem pamięci i tożsamości.

Uroczystość zgromadziła potomków dawnych mieszkańców

Wśród uczestników uroczystości znaleźli się między innymi potomkowie mieszkańców Rozstajnego oraz goście ze Słowacji, Ukrainy i Stanów Zjednoczonych.

Poruszającym momentem było wystąpienie 90-letniej Olgi Borejczak, której mąż pochodził z Rozstajnego. Kobieta przyjechała na uroczystość z rodziną i po latach ponownie stanęła na ziemi związanej z historią jej rodziny.

Na uroczystość przybył również Franciszek Konstantynowicz ze Słowacji, który bada historię swojej rodziny i odkrył związki swoich przodków z greckokatolickimi parafiami w regionie.

Pamięć o Rozstajnem

Nowa kaplica nie przywróci dawnej wsi ani nie cofnie historii wysiedleń. Jest jednak trwałym znakiem pamięci o mieszkańcach Rozstajnego i ich dziedzictwie.

Dawne cerkwisko, które przez dziesięciolecia pozostawało świadkiem historii, ponownie stało się miejscem modlitwy. Kaplica przypomina, że Beskid Niski to nie tylko krajobrazy i szlaki turystyczne, ale również miejsce związane z historią Łemków, ich kulturą i tradycją.

Autor informacji: Natalia Toropiła