Polskie Radio Rzeszów zaprasza na słuchowisko autorstwa Elżbiety Depty pt. „Auschwitz Tour” w wykonaniu krakowskiej aktorki Anny Lenczewskiej.
Motywacje turystów przyjeżdżających z całego świata i odwiedzających obóz zagłady są bardzo różne. Wynikają z potrzeby pamiętania, obowiązku moralnego, ale również z potrzeby obcowania ze śmiercią. Ta ostatnia motywacja związana jest tanatoturystyką, odwiedzaniem miejsc masowej śmierci. Doświadczenie przebywania w przestrzeni nagłej i brutalnej śmierci jest dla zwiedzających oczyszczające.
Podczas tour przez obóz zagłady zwiedzający prowadzeni są przez przewodników, od których w dużej mierze zależą ich reakcje. Jeśli przewodnik jest utalentowanym performerem turyści wrócą do domu pełni wrażeń. W projekcie „Auschwitz Tour” skupiamy się na doświadczeniu zwiedzania Auschwitz, jako wydarzeniu parateatralnym, prowadzącym do katharsis. Przedmiotem analizy i twórczego przetworzenia są wrażenia i motywacje zwiedzających, samo doświadczenie zwiedzania i obcowania z wyobrażoną, masową śmiercią, oraz performance przewodniczki.
Przez lata Muzeum Auschwitz przeszło wiele zmian. Od miejsca, w którym, nie zmieniając „scenografii”, można było kręcić filmy, takie jak „Pasażerka”, do uporządkowanej przestrzeni muzeum z przystrzyżonymi trawnikami i autobusami kursującymi pomiędzy podobozami. Obecnie Muzeum Pamięci jest obiektem turystycznym posiadającym całą infrastrukturę: restaurację, sklepik muzealny, płatne parkingi i wszystko, co niezbędne dla milionów turystów odwiedzających rocznie to miejsce. Bilety najlepiej rezerwować z trzymiesięcznym wyprzedzeniem. Rodzi się pytanie, czy za tą wielką popularnością idzie jakaś szczególna refleksja zwiedzających? I jaka w ogóle jest motywacja ludzi do oglądania pozostałości po machinie zagłady?
W google Auschwitz, średnia ocen to 4,7 (znakomite), opisane jest jako: „Ponure miejsce pamięci przy obozie koncentracyjnym z czasów II wojny światowej i wystawy edukacyjne.” Sądząc po komentarzach, dla większości zwiedzających wizyta w muzeum jest wielkim przeżyciem. Zdarzają się jednak głosy krytyczne osób narzekających na „zbyt drogie bilety”, „długie kolejki”, „brak udogodnień dla wózków inwalidzkich”, czy „przewodników nie przygotowanych na rozmowy z dziećmi”. Są też narzekania, że nie czuć już tej samej co kiedyś grozy miejsca.
Kluczową rolę dla wywołania odpowiednich wrażeń po wizycie w muzeum ma przewodnik. Od jego czterogodzinnego performance’u zależy, czy wizytatorzy wyjdą z obozu znudzeni, czy przepełnieni emocjami i szacunkiem do życia. Po skończonej wycieczce jeszcze na terenie Brzezinki ludzie zadają pytanie: „Jak ci się podobało?”. Na myśl przychodzi opowiadanie Tadeusza Rożewicza pt. „Wycieczka do muzeum” i opisany przez niego tłum żądnych wrażeń gapiów.
Według badań, nad tanatoturystyką jednym z powodów odwiedzania miejsc masowej śmierci jest jej wyparcie z życia codziennego przy jednoczesnej powszechnej obecności w mediach. Zwiedzających interesuje śmierć widziana z bliska, czerpią przyjemność ze zwiedzania miejsc związanych z bólem i krzywdą. Podczas zwiedzania doświadczają realności miejsca, uczestniczą w dramacie milionów istnień ludzkich, na co wpływ ma wielkość obiektu, liczba zgromadzonych rzeczy. Dla części zwiedzających motywacją jest poczucie winy, albo chęć doświadczenia poczucia wyższości nad katami.
W projekcie „Auschwitz Tour” chcemy skupić się na tym co współczesny turysta/widz chce od Auschwitz, jaka jest współczesna funkcja i co z nim się stanie kiedy pokolenia prawdziwych naocznych świadków odejdą.
Premiera słuchowiska odbędzie się na antenie Polskiego Radia Rzeszów 03.09.2023r., o godz. 19:05.
„AUSCHWITZ TOUR”
Scenariusz/reżyseria: Elżbieta Depta
Wykonawca: Anna Lenczewska
Realizacja Akustyczna: Maciej Rosół
Kierownik produkcji: Jagoda Rall
PRODUKCJA: Polskie Radio Rzeszów S.A.
Tekst: Elżbieta Depta, fot. archiwum IPN
