Ikona Jana Chrzciciela z końca XVII stulecia i ikona Wniebowstąpienia Pańskiego z początku XVIII w. to najnowsze nabytki Muzeum Kresów w Lubaczowie.
Dzieła są przykładem najlepszego okresu rozwoju malarstwa ikonowego na ziemiach ruskich dawnej Rzeczypospolitej i stanowią ważną część opowieści muzeum o Kresach
– powiedział nam dyrektor muzeum Piotr Zubowski:
Ikony, które powiększyły zbiory lubaczowskiego muzeum pochodzą z terenów dawnej eparchii przemyskiej.
Oba obiekty są przykładem najlepszego okresu rozwoju malarstwa ikonowego na ziemiach ruskich dawnej Rzeczypospolitej, szczególnie na terenie eparchii przemyskiej (XVII/XVIII w). Ikony, cenne pod względem artystycznym i ideowym, są dowodem wysokiego poziomu sztuki cerkiewnej dawnej Rzeczypospolitej
– podkreśla dyrektor muzeum.
Przypomina jednocześnie, że zdecydowana część kolekcji lubaczowskiego muzeum wiąże się z dziedzictwem kulturowym Kresów dawnej Rzeczypospolitej, do których, pod względem kulturowym, zalicza się obszar ziemi lubaczowskiej i pogranicza polsko-ukraińskiego (dawniej polsko-ruskiego).
Łącznie w Muzeum Kresów Lubaczowie jest prawie 200 ikon. Są to zarówno zbiory własne muzeum, jak i depozyt podkarpackiego konserwatora zabytków. Kolekcja obejmuje obiekty od XVI do początku XX w. Spośród nich do najcenniejszych należą ikony, w tym fragmenty ikonostasów i ołtarzy bocznych, które pierwotnie znajdowały się na wyposażeniu cerkwi w Cewkowie, Gorajcu, Radrużu, Starych Oleszycach, Starym Bruśnie, Starym Dzikowie, Woli Wielkiej i w Wólce Żmijowskiej.
Wśród ikon lubaczowskiej kolekcji wyróżniają się unikatowe w skali kraju zabytki: dwustronna, epitafijna i procesyjna ikona ze scenami Zwiastowania i Ukrzyżowania (1648 r.) z cerkwi pw. św. Paraskewy w Radrużu, ikona Pokrow Bogurodzicy (pocz. XVIII w.) z cerkwi pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gorajcu, na której ukazane są postacie pary królewskiej Jana III Sobieskiego i Marii Kazimiery, a także zespół ikon z ikonostasu i ołtarzy bocznych z cerkwi pw. św. Dymitra w Starym Dzikowie (pocz. XX w.), dzieła Osypa Kuryłasa, wybitnego ukraińskiego malarza z pierwszej połowy XX w.
W zbiorach muzealnych w Lubaczowie są także cenne ikony domowe z terenów Ukrainy wschodniej i Rosji, przekazane przez Urząd Celny w Przemyślu.
Nowe ikony trafią do zbiorów publicznych i zostaną udostępnione zwiedzającym zafascynowanym bogactwem i niepowtarzalnością sztuki Kresów. Będzie je można podziwiać na wystawie stałej „Dziedzictwo Kresów” w gmachu głównym Muzeum Kresów w Lubaczowie w drugiej połowie grudnia.
Dwie zabytkowe ikony zostały zakupione dzięki dofinansowaniu ministra kultury oraz samorządów województwa podkarpackiego i powiatu lubaczowskiego.
Tekst: Iwona Piętak, PAP, fot. Muzeum Kresów w Lubaczowie/Facebook
