W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r. z niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz uciekł rtm. Witold Pilecki. Towarzyszyli mu Jan Redzej i Edward Ciesielski. Wszyscy trzej szczęśliwie wydostali się na wolność przez obozową piekarnię.
Witold Pilecki, to żołnierz niezłomny, żołnierz wyklęty, żołnierz „Rzeczypospolitej utraconej”, jeden z sześciu najodważniejszych ludzi europejskiego ruchu oporu w czasie II wojny światowej, oficer Komendy Głównej Armii Krajowej, więzień okresu stalinowskiego, ofiara sądowego mordu. Pilecki zaangażował się w działalność niepodległościową we wczesnej młodości. W czasie II wojny światowej był współzałożycielem i aktywnym członkiem Tajnej Armii Polskiej. – Pobyt rotmistrza Pileckiego w KL Auschwitz miał fundamentalne znaczenie dla poznania bestialstwa niemieckiego w obozach koncentracyjnych” – mówi Mateusz Werner, pełnomocnik dyrektora Instytutu Pileckiego do spraw programowych. Przypomina, że rotmistrz Pilecki przeniknął do obozu KL Auschwitz jako ochotnik. Opracowywał tam pierwsze meldunki, wysyłane dowódcom Polskiego Państwa Podziemnego na temat obozowego piekła. W obozie organizował także ruch oporu i wsparcia dla więźniów, by „spowodować, że będą mieli oni narzędzia do obrony przed całym systemem represji, którym podlegali”. Po ucieczce z KL Auschwitz Witold Pilecki napisał bezcenny raport, przedstawiający najróżniejsze aspekty obozowej rzeczywistości.
Mateusz Werner podkreśla, że Witold Pileckie w swoim raporcie opisał też bestialstwo niemieckich oprawców. „Praktycznie na każdej stronie raportu znajdują się konkretne przykłady zbrodni niemieckich: na masową skalę zabijanie Żydów, zabijanie jeńców sowieckich, eksperymenty medyczne, eksperymenty na dzieciach, praktycznie cała zbrodnicza działalność obozowej administracji i założycieli obozu została w tym raporcie udokumentowana” – mówi Mateusz Werner.
Raporty Witolda Pileckiego trafiły do władz Polskiego Państwa Podziemnego, polskiego rządu w Londynie oraz przedstawicieli państw alianckich. Po zakończeniu II wojny światowej rotmistrz Pilecki został oskarżony o zdradę i skazany przez komunistyczny sąd na karę śmierci. Stracono go 25 maja 1948 roku w warszawskim więzieniu przy Rakowieckiej. Do dziś nie udało się odnaleźć jego szczątków. (IPN, IAR)
fot. archiwum IPN/na zdjęciu są Jan Redzej, Witold Pilecki, Edward Ciesielki
